Bu içerik Elifsu Karahüseyin ve Burak Berk Kesmez tarafından hazırlanmıştır.
Dünya üzerindeki hukuk düzenleri farklı olduğu gibi avukatların ülkelerdeki statüsü de değişkenlik gösterir. İşte dünya ülkelerinden avukatlık statüsüyle ilgili bazı örnekler:
–
1- ALMANYA
Kıta Avrupası hukuk sistemi içerisinde yer alan Almanya, hukuk eğitiminde en iyi ülkelerden biridir. Türk Medeni Kanunu, Türk Ceza Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu’nda Alman hukukunun etkisi açıkça görülmektedir. Bu sebeple, Almanya’da avukatlık statüsünün nasıl olduğuna geçmeden önce Alman hukuk eğitimine değinmenin gerekli olduğu kanaatindeyim. Almanya’nın federal bir devlet olmasına bağlı olarak lisans eğitiminde tüm eyaletlerin birebir aynı yöntemi takip ettiğini söylemek mümkün değildir. Yüksek Öğretim Kanunları çerçevesinde eyaletler ana kuralları belirlemekte, üniversiteler ise kendi prensipleri doğrultusunda çıkardıkları yönetmelikler ile sistemlerini oluşturmaktadır. Dolayısıyla her üniversite farklı bir sisteme sahiptir. Almanya’da lisans eğitiminin sonunda “Staatsexamen” denilen devlet sınavları yapılır ki bu, Alman lisans eğitimini diğerlerinden ayıran önemli bir noktadır.
Almanya’da Türkiye’dekine benzer bir üniversiteye giriş sınavı yoktur. Orta öğretimden “Abitur” derecesi ile mezun olan öğrenciler diploma notlarına göre üniversitelerden kabul alır. Hukuk fakültelerinden kabul almak oldukça zordur, en başarılı öğrenciler hukuk fakülteleri tarafından kabul alır. Öğrenciler tatillerde dört hafta sürecek, üç çeşit (biri avukat yanında, biri mahkemede, biri ise kamu dairesinde olmak üzere) staj yapma zorunluluğu altındadır.
Temel eğitimden sonra öğrenciler birinci devlet sınavına girer. Bu sınava hazırlananlar Türkiye’dekine benzer şekilde dershanelere giderler. Genellikle dershanelerdeki eğitmenler avukatlardır. Sınavı başarıyla geçenler üniversite hukuk eğitimini başarıyla tamamlamış sayılırlar. İkinci seferde de sınavı geçemeyenler hukuk fakültesini bitirememiş sayılır. Bu öğrenciler başka bir üniversitenin hukuk fakültesine geçiş yapamaz ve hukukçu sıfatıyla hâkim, savcı, avukat, noter, devlet memuru olarak çalışamazlar. Birinci devlet sınavını geçen öğrenciler iki yıl süre ile staj yaparlar. Bu staj her biri altı ay olmak üzere; özel hukuk mahkemeleri, savcılık, idari birimler ve avukatlık bürolarında yapılır. İkinci devlet sınavına girip başarılı olamayanlar avukatlık, hakimlik ve savcılık yapamamakla birlikte dilerlerse hukuki danışmanlık gibi hukuk ile bağlantılı görevlerde yer alabilirler. İkinci devlet sınavında başarılı olan kişiler hakimlik ve savcılık başvurularını Eyalet Adalet Bakanlıklarına yaparlar.
Almanya’da avukatlıkla ilgili bilinmesi gereken belli başlı noktalar ise şunlardır:
- Alman hukukunda avukat olma yargıçlık hakkına bağlanmıştır.
- Avukatlık yapılabilmesi için Alman vatandaşlığı şartı aranmaz.
- Vekaletnameler noterler tarafından değil avukatlar tarafından düzenlenir.
- 5000 Euro üzerindeki davalarda avukat tutulması zorunludur.
- Reklam yapma yasağı bulunmamaktadır.
- Avukatlar belirli alanlarda “uzman avukat” sıfatına sahip olabilirler. 3 sene avukatlık yapmış olan, baronun ilgili alan hakkındaki eğitimlerinden başarıyla geçen ve o konuda belirli sayıda davayı takip etmiş avukatlar bu sıfatı almaya hak kazanır. Bir avukat en fazla üç alanda uzman olabilir.
- Zorunlu müdafilik atamaları mahkemelerdeki listelere göre gerçekleştirilir.
- Hukukçunun mesleği icra edeceği yerde bulunan baroya kayıt olma zorunluluğu vardır. Almanya’da barolar sınırlı sayıdadır. Bu barolar, eyaletlerde bulunan Eyalet Üst Mahkemesi’ne (Oberlandesgericht) göre oluşturulur. Bölgesel barolar ve yalnızca Federal Yüksek Mahkeme’ye akredite olabilmiş avukatların yer aldığı bir baro dışında, Türkiye’deki Barolar Birliği’nin karşılığı olan bir Federal Baro bulunmaktadır.
- Avukatlar Alman Yargıtay’ı Hukuk Dairesi dışındaki tüm davalara bakma yetkisine sahiptir.
- 1878 tarihli avukatlık mesleğinin icrasına ilişkin mevzuat zaman zaman değişikliğe uğramakla birlikte mesleki yükümlülükler hakkındaki kurallar korunmuştur.
- Mesleki ilkeleri ihlal eden avukatların disiplin yargılamaları Avukat Disiplin Mahkemeleri tarafından yürütülür. Yüksek Avukat Disiplin Mahkemesi ise ikinci derece mahkeme konumundadır. Avukatlara yönelik disiplin cezası niteliğindeki yaptırımlar; uyarma, kınama, 25.000 Avro’ya kadar para cezası, belirli alanlarda hukuki danışman veya temsilci olma hakkından 1-5 yıl arasında yasaklanma ve avukatlık mesleğinden çıkarmadır.
- Avukat Disiplin Mahkemelerince yapılan soruşturma ve kovuşturma işlemleri sırasında avukatlar yakalanamaz, tutuklanamaz, ihzar edilemez veya bir psikiyatrik hastalığın tespitine ilişkin bilirkişi raporuyla hastaneye yatırılamaz.
–
2- AVUSTURYA
Avusturya, Kıta Avrupası hukuk sistemi içerisinde yer almaktadır.
Avusturya’da avukat olma şartları şunlardır:
- Hukuk fakültesinden mezun olunmalı ve 5 yıllık mesleki eğitim tamamlanmalıdır.
- Bu 5 yıllık mesleki eğitim sürecinin 9 ayı adliyelerde, 3 yılı bir avukat yanında stajyer olarak geçirilmelidir.
- Adaylık süresi içerisindeyken (en az) 42 gün çeşitli konularda eğitim alınmalıdır.
- Ayrıca stajyer avukatların Bölge İstinaf Mahkemesi’ne ait avukatlık sınavını başarıyla geçmeleri gerekmektedir. Barolar birliğinin güvenilirlik kanaatiyle birlikte büro açabilir ve dava alabilirler.
- Bununla birlikte Avusturya’da part-time(yarı zaman) hakimlik yapılamamaktadır. Avukatlar bireysel olarak veya şirket kurarak çalışabilirler. Vekalet ücretleri avukatlar tarafından serbestçe belirlenebilir fakat baronun belirlediği disiplin kuralınca en düşük vekalet ücretine uyulması zorunludur.
–
3- İNGİLTERE
İngiltere, Anglo-Sakson hukuk sistemi içerisinde yer almaktadır.
İngiltere’de avukatlar solicator (danışma avukatları) ve barrister (duruşma avukatları) olmak üzere ikiye ayrılır.
Solicator olabilmek için:
- Hukuk dışı bir bölümden mezun olunmalı ve “Genel Mesleki Sınav” başarıyla geçilmeli,
- Sözleşmeler (contract), haksız fiil (tort) gibi alanlarda 1 yıl süreli eğitim alınmalı ve bu derslerin “Legal Practise Court” adlı sınavı geçilmeli,
- Deneyimli bir avukatın yanında 2 yıl çalışılmalıdır.
Doğal olarak hukuk fakültesinden mezun olanların avukat olma şartları daha farklıdır. Fakat burada diğer avukat olma yollarına dikkat çekmek istedim.Görüldüğü gibi İngiltere’de avukat olabilmek için hukuk fakültesi mezunu olunması zorunlu değildir. Bunun sebebi genel hukuk kültürü ve genel hukuk ilkelerinin dayandığı olguların hukuk fakültesi dışında da öğretilmesidir.
Barrister olabilmek için ise:
- Akademik, mesleki ve uygulamalı olmak üzere üç bölümlü eğitim bir yıl süreyle alınmalı,
- Solicitor’da olduğu gibi “Genel Mesleki Sınav”dan başarıyla geçilmeli,
- Ardından on iki aylık on iki bölümden oluşan staj tamamlanmalı,
- Altı ayı uygulamalı, altı ayı uygulamasız olmak üzere ikinci bir staj daha yapılmalıdır.
Burada da hukuk fakültesi mezunu olma şartı aranmamaktadır.
–
4- RUSYA
Rusya Komünist Devrimi’nden sonra, sosyalist ülkeler tarafından sosyalist hukuk sistemi kabul edilmiştir. Genellikle ekonomik koşullara dayanır. En temel özelliği mülkiyetin bireylere değil topluma ait olmasıdır. Öncelik olarak toplum çıkarları görülmektedir. Avrupa’da komünizmin çökmesinden sosyalist hukuk düzeni olumsuz etkilenmiştir. Günümüzde Rusya, Kara Avrupası Hukuk Sistemi içerisinde yer almaktadır.
Rusya’da avukat olma şartları şunlardır:
- Avukatlık statüsü, bir yükseköğrenim devlet akredite eğitim kurumundan edinilebilir ya da yasal meslek eğitimi ile elde edilen bir hukuk diplomasının bulunması gerekir.
- Kişinin en az iki yıllık avukatlık tecrübesi olması gerekir.
- Federal Yasa tarafından belirlenen yasal pratik eğitimden ve stajdan geçilmesi zorunludur.
- Eğer yüksek lisans veya doktora yapılmış ise, iş deneyimi veya staj gerekli değildir.
- Yabancı ülke vatandaşları da Rusya’da avukatlık yapabilir. Bunun için baroya üyelik gerekir.
–
KAYNAKÇA
1) Karasu, R. “Türkiye ve Almanya’da Hukuk Eğitimi- Diplomaların Denkliği”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XX, Y. 2016, Sa. 1
2) Mahmutoğlu, F.S., Ozansü M.C., “Türk ve Alman Hukuklarında Avukatların Tabi Olduğu Disiplin Yargılamaları”, İstanbul Barosu ve Türk Ceza Hukuku Derneği, Genel Yayın Sıra No: 55Mayıs 2007
3) Ömer Lütfi Peker, ”Avrupa Birliği ve Türk Hukukunda Avukatlık Ortaklığı”, SBE Doktora Özel Hukuk Koleksiyonu, 98-105.
4) Türkiye Hukuk Platformu, “Karşılaştırmalı Hukuk Sistemlerinde Avukatlık Mesleğinin Düzenlenme Usulleri”
5) Ümit, C., Dönmez C., Atabey, Ö. S., Altınışık, U., Mamak, A.,O. Taşdelen, Turgut, B., Emiroğlu, U.,” Avrupa Birliğine Üye Ülkelerde Avukatlık Mesleği ile İlgili Düzenlemeler”, Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü, 2.
[zombify_post]
0 Yorum